De kracht van muziek.
Muziek is meer dan alleen geluid.
Waarom heb ik eigenlijk nooit piano leren spelen? Die vraag stelde ik mezelf pas veel later in mijn leven. Muziek was voor mij vroeger vooral iets wat “aan” stond. Een manier om te ontspannen, de tijd te vullen of even te ontsnappen aan de drukte van de dag. Een instrument leren spelen betekende in mijn hoofd vooral oefenen, studeren en presteren en daar voelde ik weinig voor.
Ik zag mezelf ook niet als muzikaal. Ik speelde geen instrument, zong niet zuiver en liet het maken van muziek liever over aan anderen. Binnen mijn werk in de gehandicaptenzorg genoot ik wel enorm van collega’s die muziek maakten met cliënten. Maar zelf meezingen? Liever niet. Alleen stiekem, als niemand mij kon horen.
Totdat ik werd uitgenodigd voor de training Muziekgeluk van Ignar Rip. Nieuwsgierig ging ik erheen, zonder precies te weten wat muziek eigenlijk zou kunnen toevoegen aan mijn werk én aan mezelf.
Muziek en geuren, deze knallen als het ware het brein binnen.
Tijdens de training ontdekte ik iets bijzonders: muziek hoeft niet eerst “begrepen” te worden. Het komt direct binnen. Zonder nadenken reageert ons lichaam al op klanken, ritme en melodie.
Een van de eerste opdrachten was om muziek te verzamelen uit de periode tussen mijn vijftiende en vijfentwintigste levensjaar. Liedjes die iets met mij deden. Sommige nummers brachten mooie herinneringen terug, andere juist moeilijke gevoelens. Toch gebeurde er iets opvallends tijdens het luisteren: ik voelde rust.
Dat is de kracht van muziek. Het doet iets, zelfs wanneer je daar niet bewust voor kiest.
Ons brein is namelijk dol op muziek. Terwijl we luisteren, worden verschillende hersengebieden tegelijk actief. Muziek kan herinneringen oproepen, emoties versterken, ontspanning brengen en zelfs ons stressniveau verlagen. Soms brengt een lied je binnen een seconde terug naar een bepaald moment in je leven. Een geur, een gevoel, een oude liefde of een veilige herinnering. Muziek opent als het ware een deur naar binnen.
Muziek als hulpmiddel in de zorg
In mijn werk als agoog ben ik muziek steeds bewuster gaan inzetten. Vooral bij mensen met cognitieve problemen zie ik hoe krachtig muziek kan zijn. Woorden verdwijnen soms langzaam naar de achtergrond, maar gevoel blijft aanwezig.
Bij dementie bijvoorbeeld raakt het geheugen vaak beschadigd en gaat een persoon taal minder goed kunnen inzetten en/of begrijpen. Terwijl het muzikale geheugen verrassend lang intact blijft. Iemand die nauwelijks meer spreekt, kan ineens moeiteloos een oud liedje meezingen. Muziek brengt mensen even terug naar wie ze zijn.
Het kan:
herinneringen activeren
rust en veiligheid bieden
spanning verminderen
sociale interactie stimuleren
en verbinding creëren tussen mensen
Een bekend liedje tijdens de verzorging kan weerstand verminderen. Muziek tijdens het eten kan gesprekken op gang brengen. Soms ontstaat er ineens een glimlach, een herinnering of een moment van écht contact.
En juist dát raakt mij telkens weer: muziek maakt momenten menselijker.
Muziek in mijn praktijk
Ook binnen mijn praktijk gebruik ik muziek tegenwoordig steeds vaker. Niet omdat iemand muzikaal hoeft te zijn, maar omdat muziek helpt om contact te maken met gevoelens waar soms moeilijk woorden voor te vinden zijn. Of waar je liever niet over spreekt.
Muziek kan ondersteunen bij:
stress en overprikkeling
spanning en onrust
verdriet en verlies
ontspanning
het versterken van draagkracht
en het hervinden van balans
Sommige mensen gebruiken muziek om emoties toe te laten. Anderen juist om rust te vinden in hun hoofd. En soms helpt muziek simpelweg om weer even te voelen wat er vanbinnen speelt.
Wat ik mooi vind, is dat muziek geen oordeel heeft. Het hoeft niet perfect. Je hoeft niet te kunnen zingen of spelen. Muziek werkt voorbij taal en ratio. Het raakt iets diepers.
Muziek verbindt ons allemaal
Of je nu jong bent of oud, muziek speelt in iedere levensfase een belangrijke rol.
Bij jonge kinderen geeft muziek veiligheid en structuur. Bij jongeren helpt het emoties te verwerken en een eigen identiteit te vormen. Volwassenen gebruiken muziek vaak als uitlaatklep of om tot rust te komen in een druk leven. En bij ouderen kan muziek herinneringen en gevoelens terugbrengen die lange tijd verborgen leken.
Misschien herken je het wel: dat ene nummer dat je direct terugbrengt naar vroeger. Naar een zomeravond, een verliefdheid, een moeilijke periode of juist een moment van geluk.
Dat is geen toeval.
Muziek is veel meer dan achtergrondgeluid. Het is een hulpmiddel die ons helpt voelen, herinneren, verbinden en soms zelfs helen.
Dus misschien is de vraag niet of je muzikaal bent.
Misschien is de echte vraag:
Welke muziek raakt jou?
Misschien kunnen de volgende links jou helpen?